Wchodzimy w nowy rok z masą pytań, i właściwie nic nie jest pewne. Kto weźmie górę: czy gromadzące się na ulicach tłumy, czy wciąż silni dyktatorzy? Rok 2011 pokazał, że siła mas jest na tyle duża, że rządy pod ich naporem padają. Na pewno dyktatorzy na świecie spędzili sylwestra 2011 w kiepskich nastrojach, może nawet w strachu? 2012 to będzie dramatyczny rok. Żyjemy w ciekawych czasach.

Rok 2011 zdefiniował sytuację. Wiadomo kto walczy z kim. Mniej więcej wiadomo gdzie, całkiem dobrze wiadomo też jak walczyć skutecznie. Wiadomo, że młode pokolenie występuje przeciwko dyktatorskim rządom w swoich krajach, rządom, które skazują ich na życie w nędzy, bez poszanowania wolności i prawa do decydowania o swojej przyszłości. Ogromna masa niezadowolonych i zbuntowanych młodych ludzi, wielki wyż demograficzny społeczeństw bliskowschodnich – wyż dwudziestoparolatków, którzy dojrzeli do tego, żeby dzisiaj zdecydować o swoim dorosłym życiu. I które poczuły jak liczne są i jak wielką mają siłę. Oraz kobiet, które także walczą o swoje prawa. Stare reżimy muszą się bronić – reżimy będące pozostałością po zimnej wojnie i okresie post-kolonialnym, tworzące stabilny i niestety silny układ. Tych reżimów jest mnóstwo, do tej pory tylko niektóre z nich zobaczyły rewolucyjne tłumy na ulicach.

No i doczekaliśmy pierwszej wielkiej rewolucji XXI wieku – wykorzystującej do walki, obok tradycyjnych narzędzi takich jak okrzyki, kamienie i transparenty, także narzędzia nowe: sms-y, kamery i aparaty w telefonach komórkowych, serwisy społecznościowe jak Facebook, YouTube, Twitter. Walka rozprzestrzenia się nie tylko na kolejne ulice i miasta, ale też na kolejne strony internetowe, fanpage, kręgi znajomych, blogi i fora. To nie jest rewolucja wirtualna, ona jest realna. Zaprzęgnięcie internetu do regularnej wojny – tego jeszcze nie było.

Niepewna jest przyszłość tych krajów, gdzie rządy dyktatorskie upadły. Pesymistyczne informacje podaje dzisiaj Amnesty International w raporcie Year of Rebellion: State of Human Rights in the Middle East and North Africa. W Egipcie obecny wojskowy rząd dopuszcza się nadużyć praw człowieka czasem gorszych niż reżim obalonego Mubaraka. W pozostałych krajach zmiany też nie idą w dobrym kierunku.

The Economist w swoich prognozach na ten rok pisze, że w 2012 największe mocarstwa świata – USA, Chiny, Europa, Rosja – będą tak bardzo zatroskane swoją sytuacją wewnętrzną, wyborami i problemami gospodarczymi, że nie starczy im już energii na mieszanie się w te trudne konflikty i nieprzewidywalne wydarzenia, które rozgrywają się na Bliskim Wschodzie. Mam co do tego wątpliwości – w dzisiejszej globalnej wsi wszystko jest powiązane, a mocarstwa nie zapomną o swoich interesach w tej części świata, gdzie jest najwięcej ropy naftowej.

Oby ten nowy 2012 rok choć trochę zmienił świat na taki, w którym bardziej liczy się ludzkie szczęście niż ropa naftowa i interesy najsilniejszych!

Są tam różne piosenki, które z jakiegoś powodu kojarzą mi się z 2011 rokiem. Listę otwiera Gogol Bordello ze swoją Immigraniadą – utwór nieszczególnie jak na nich udany muzycznie, ale teledysk i spójność tematyczna ze wszystkim co robili do tej pory są doskonałe. Tak jakby cały ich dotychczasowy dorobek był po to, żeby zrobić to video.

Potem zaczynają się klimaty bałkańskie – a to po naszej letniej wyprawie z plecakami po Bośni, Serbii i Chorwacji. Ovo je Balkan na cały regulator jadąc samochodem z dwoma Francuzami na Gučę. Albo zagrany i zaśpiewany wspólnie z Chorwatami w Jajcach stary utwór „Autostop”. Ach co to był za wyjazd!

Wszystkiego nie omówię, był też Gienek Loska, którego słuchaliśmy na wrocławskim rynku równo rok temu, jeszcze przed jego sukcesem telewizyjnym. Julia Marcell z naszego Olsztyna, Alina Orlova odkryta dzięki nowej knajpce „Butelki zwrotne”. No i wielki talent Laury Marling, oby tworzyła jak najwięcej!

Swoją drogą ciekawe jaki procent imprez sylwestrowych w tym roku obsługiwał YouTube?

Iran fascynuje mnie od lat. Teraz zaczyna się kolejny ważny okres w historii tego kraju – w marcu 2012 odbędą się wybory do Medżlesu, irańskiego parlamentu. Będą to pierwsze wybory od tych pamiętnych, najpewniej sfałszowanych, wyborów prezydenckich, po których wybuchły największe od czasów rewolucji zamieszki w całym Iranie, zamieszki określane jako Zielony Ruch. Na dodatek wybory odbędą się dokładnie rok po wybuchu Arabskiej Wiosny – fali rewolucyjnych ruchów, które rozgromiły reżimy dyktatorskie w Tunezji, Egipcie i Libii, a walki z innymi dyktaturami wciąż trwają. Niejasna jest przyszłość regionu, napięcia są ogromne, czas wielkich dramatów i jeszcze większych nadziei. I w tym gorącym czasie Islamska Republika przygotowuje się do wyborów.

Trudno podsumować wszystkie ścierające się siły i interesy, które wpłyną na przebieg i rezultat tych wyborów. Mamy raport komisji ONZ, stwierdzający, że Iran dąży do stworzenia broni atomowej. Mamy nowe sankcje gospodarcze nakładane na Iran przez Zachód w związku z tym. Ale pamiętajmy, że dążenia atomowe Iranu są popierane przez Irańczyków, nawet tych przeciwnych reżimowi ajatollahów. Mamy konflikt obecnego prezydenta Ahmadineżada z duchowym przywódcą Alim Chameneim (oraz proces korupcyjny bardzo bliskich współpracowników prezydenta). Sama sytuacja wewnętrzna Iranu jest, jak zwykle, niesamowicie złożona. Wokół rozgrywa się Arabska Wiosna, z dramatycznymi wydarzeniami w Syrii, gdzie rządzący reżim, sojuszniczy wobec Iranu, został potępiony przez kraje regionu zrzeszone w Lidze Arabskiej.

Co może oznaczać atak studentów na brytyjską ambasadę w Teheranie? Główne irańskie organizacje studenckie odcięły się od tego ataku, a wszystko wskazuje, że był to atak zorganizowany przez irańskie władze. Tylko przez którą część władzy? Prezydenta i rząd? Przywódcę duchowego? Moja hipoteza jest taka, że to rahbar, Ali Chamenei, stoi za szturmem ambasady. Przywódca tworzy tym samym coś w rodzaju wyborczej narracji, którą jego machina propagandowa będzie rozdmuchiwać w czasie kampanii. Narracji opartej na zagrożeniu z zewnątrz, od odwiecznego wroga – Wielkiej Brytanii. Oraz oczywiście Stanów Zjednoczonych i Izraela. Nic nowego, ale są nowe wydarzenia i nowa sytuacja – ostry konflikt dyplomatyczny z Anglikami (choć ambasada pracuje, tylko w zmniejszonym składzie). Zagrożenie z zewnątrz = nadwyczajna konieczność zjednoczenia wewnętrznego oraz usprawiedliwienie różnych działań antydemokratycznych, z ułatwieniem fałszerstw wyborczych włącznie.

Reżim jest niestety silny, a ostatni główni oponenci uwięzieni – Mir Hossein Mousavi i Mehdi Karroubi są objęci aresztem domowym. Jednak Zielony Ruch pokazał, że Irańczycy, jeśli będą niezadowoleni, to na pewno wyjdą na ulice. Już mają w tym doświadczenie.

Ostatnio nakładem wydawnictwa Karakter ukazała się druga książka Hoomana Majda pt. „Demokracja Ajatollahów: Wyzwanie dla Iranu”, dokładnie opisująca kulisy Zielonego Ruchu i wydarzeń po ostatnich sfałszowanych wyborach prezydenckich. Dobra lektura żeby zorientować się w sytuacji przed wydarzeniami, które nas niedługo czekają.

Byliśmy też w palmiarni, bardzo ciekawej. Ale zdecydowanie wszystkie zwierzęta powinno się przenieść stamtąd do lepszych warunków!